Zeszyt 4

 Drukuj 

 

Przedsiębiorczość i Zarządzanie ● Tom XIII ● Zeszyt 4

 

Zarządzanie kosztami, informacją i jakością w ochronie zdrowia

 

 

Wstęp

W większości rozwiniętych krajów ochrona zdrowia stanowi drugi co do wielkości pod względem nakładów finansowych, po ubezpieczeniach społecznych, sektor działalności państwa. Według danych OECD, w 2009 roku w Polsce na ochronę zdrowia wydano 7,4% PKB. Duża część z tych funduszy jest konsumowana przez szpitale. Jednakże pomimo ewidentnego wzrostu nakładów na ochronę zdrowia, i to zarówno pod względem sumy wydatków, jak i ich stosunku do PKB, wiele szpitali wciąż boryka się z zadłużeniem (przykładowo, w latach 1999–2009 wydatki na ochronę zdrowia w Polsce wzrosły odpowiednio z 5,7% do 7,4% PKB).

Rozdział pierwszy niniejszej publikacji ukazuje właśnie problematykę zadłużania szpitali oraz zagadnienia związane z zarządzaniem kosztami i efektywnością w organizacjach ochrony zdrowia. Z jednej strony wśród publicznych szpitali obserwujemy podział na dwie grupy: pierwszą, która niezmiennie od wielu lat się zadłuża i drugą, która pomimo faktu, że działa w tych samych warunkach makroekonomicznych, bilansuje swoje koszty z przychodami. Dodatkowo, pomimo artykułowanego powszechnie w mediach niedofinansowania ochrony zdrowia, sukcesywnie zwiększa się liczba prywatnych, dobrze funkcjonujących szpitali, dla których głównym źródłem przychodu jest również Narodowy Fundusz Zdrowia. Niektórzy autorzy twierdzą, że aby rozwiązać problem zadłużenia w zakładach opieki zdrowotnej, należy stosować metody i narzędzia zarządzania kosztami wykorzystywane od lat w przedsiębiorstwach. Wymienia się tu takie metody, jak na przykład: rachunek kosztów działań, controlling, czy narzędzia analityczne typu „Business Intelligence”. W rozdziale tym zwrócono również uwagę na „tradycyjny” rachunek kosztów leczenia, który jest uregulowany rozporządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 1998 roku określającym szczegółowe zasady rachunku kosztów w publicznych zakładach opieki zdrowotnej.

W kolejnym rozdziale autorzy starają się wskazać rozwiązania problemów dotyczących przetwarzania danych i ich ochronę w systemach informatycznych placówek medycznych. W organizacjach tych przetwarza się duże ilości danych dotyczących zdrowia ludzi, które należą do tak zwanych danych wrażliwych. Z jednej strony należy zapewnić maksymalną ochronę danych przed nieupoważnionym dostępem, a z drugiej strony muszą być one udostępniane na bieżąco w wielu miejscach organizacji, gdyż od tego zależy często zdrowie, a nawet życie pacjentów. Ponadto jednym z podstawowych problemów, z jakimi borykają się podmioty lecznicze, jest identyfikacja pacjenta. To pozornie błahe zagadnienie jest w gruncie rzeczy kluczowe w kontekście integralności i interoperacyjności danych dotyczących efektywnego zarządzania przepływem pacjentów. Błędy medyczne związane z niewłaściwą identyfikacją pacjenta mogą objawiać się w kilku obszarach: błędnego powiązania wyników badań z pacjentem, błędnej komunikacji pomiędzy personelem medycznym (np. podczas zabiegu chirurgicznego dochodzi do usunięcia zdrowego narządu) oraz podaniem leku niewłaściwemu pacjentowi. Autorzy wskazują, że systemy informatyczne powinny być również wykorzystywane do podnoszenia jakości i dostępności usług zdrowotnych, poprzez usprawnienie przepływu informacji i komunikacji pomiędzy pacjentami a świadczeniodawcami.

Jakość to zagadnienie nieodłącznie związane z ochroną zdrowia, stąd coraz więcej placówek wdraża sformalizowane systemy zarządzania jakością takie, jak np. rodzina norm ISO 9000. Jednym z kluczowych składników procesu leczenia jest opieka pielęgniarska, którą należy rozumieć nie tylko jako całokształt zabiegów pielęgnacyjnych, manualnych czy technicznych, ale jako cały obszar kontaktów międzyludzkich, w tym psychicznych, społecznych i duchowych. Zarządzanie tak szerokim zakresem doskonalenia jakości w obszarze usług pielęgniarskich wymaga poszukiwania i adaptowania do warunków ochrony zdrowia odpowiednich narzędzi pomiaru poziomu jakości. W kolejnym rozdziale niniejszej publikacji opisywane są takie instrumenty, jak: BOHIPSZO,  Servqual i Kryterialny Wzorzec Jakości. Patrząc z szerszej perspektywy, dla sukcesu organizacji działającej w sektorze usług profesjonalnych, a takimi są świadczenia zdrowotne, szczególnie ważne – jeśli chodzi o reputację podmiotu leczniczego – jest etyczne działanie personelu. Zjawisko korupcji może wystąpić w każdej organizacji i zawsze będzie miało negatywną wymowę społeczną, jednakże występowanie tej patologii w ochronie zdrowia jest szczególnie szkodliwe, gdyż dotyka jednej z najważniejszych wartości – ludzkiego zdrowia i życia.\ Autorzy jednego z artykułów przekonują, że odpowiednie wdrożenie systemu przeciwdziałania zagrożeniem korupcyjnym i powiązanie go z innymi systemami zarządzania jakością, może skutecznie ograniczać występowanie tego zjawiska.

Rozdział czwarty obejmuje zróżnicowane zagadnienia z zakresu ochrony zdrowia, między innymi zdrowie w środowisku pracy, które wiąże się nie tylko z wypadkami przy pracy i chorobami zawodowymi, ale również ze wszystkimi pozostałymi skutkami zdrowotnymi wywołanymi środowiskiem pracy człowieka. Zdrowie w miejscu pracy powiązane jest z promocją i utrzymaniem go na możliwie najwyższym poziomie dobrostanu. Jest to niezwykle istotne, chociażby w kontekście planów wydłużenia wieku emerytalnego. Zdrowie, podobnie jak wiedza, wyznawane wartości, umiejętności i motywacja wpływają na jakość kapitału ludzkiego. Poziom poszczególnych składowych tego kapitału powinien być kształtowany poprzez działania określane mianem inwestycji w kapitał ludzki, gdyż kapitał ten jest kluczowym czynnikiem w tworzeniu przewagi konkurencyjnej i silnie warunkuje sukces firmy.

Jednym z najistotniejszych problemów zdrowotnych polskiego społeczeństwa są nowotwory złośliwe, które stanowią drugą przyczynę zgonów, powodując ponad 26% zgonów u mężczyzn i 23% zgonów u kobiet. Wpływa to również na zdrowie w miejscu pracy, gdyż w populacji kobiet nowotwory przed 65. rokiem życia są już od kilku lat najczęstszą przyczyną śmierci (stanowią około 30% zgonów w grupie młodych kobiet i 50% zgonów wśród kobiet w średnim wieku). Do końca tej dekady nowotwory prawdopodobnie staną się także przyczyną nr 1 przedwczesnej umieralności mężczyzn. W kontekście zdrowia kolejny autor rozważa między innymi teorię trzeciej fali Toflera, która zakłada, że nastąpi przewrót w psychosferze i całej organizacji życia społecznego (w pracy, edukacji, odpoczynku, itp.).Jednym z tych istotnych trendów ma być nastawienie na zdrowy tryb życia, wiążący się z zachowaniami proekologicznymi, sposobami zdrowego odżywiania czy wreszcie uprawianiem sportu i rekreacji ruchowej.

Przekazując w Państwa ręce niniejszy numer czasopisma, mam nadzieję, że treści w nim zawarte, które są owocem pracy wszystkich autorów, staną się przyczynkiem do podejmowania nowych wyzwań w sferze badań naukowych oraz usprawniania organizacji ochrony zdrowia, w których część z Państwa z pewnością pracuje.

Roman Lewandowski


Spis treści

Zarządzanie kosztami i efektywnością w kontekście finansowania usług medycznych

Marcin Kautsch, Zmiany zadłużenia zakładów opieki zdrowotnej

Wiesław Janik, Sytuacja finansowa wybranych szpitali w warunkach kryzysu systemu opieki zdrowotnej w Polsce

Adam Handzelewicz, Sytuacja ekonomiczna stacji dializ w Polsce

Daria Trućko-Stochmal, Szpital efektywnym przedsiębiorstwem – jak wykorzystać informatyczne narzędzia analityczne, aby to osiągnąć?

Benedykt Bober, Uwarunkowania implementacji rachunku kosztów ABC w przedsiębiorstwie medycznym

Małgorzata Cygańska, Obiekt kalkulacyjny w rachunku kosztów szpitali – proponowane kierunki zmian

Janusz Chełchowski, Dorota Gierz-Gierszewska, Zmiany strukturalne a proces identyfikacji, gromadzenia i przetwarzania danych o kosztach procedur medycznych w podmiotach leczniczych

Joanna Wieczorek, Rola controllingu w zarządzaniu strategicznym i operacyjnym Niepublicznego

Zakładu Opieki Zdrowotnej( NZOZ)

Zarządzanie informacją , Janusz Chełchowski, Brygida Kondracka, System zarządzania ryzykiem w zakresie bezpieczeństwa przetwarzanych informacji na przykładzie Zakładu Opieki Zdrowotnej MSW w Warmińsko-Mazurskim Centrum Onkologii w Olsztynie

Roman Lewandowski, Zastosowanie technologii teleinformatycznych do wzmocnienia pozycji pacjentów w systemie ochrony zdrowia

Anna Gawrońska-Błaszczyk, Unikalna identyfikacja pacjenta w kontekście integralności i interoperacyjności danych na rzecz efektywnego zarządzania przepływem pacjentów przez podmioty lecznicze

 

Jakość w organizacjach ochrony zdrowia

Małgorzata Wiśniewska, Aneta Muzolf, Wybrane aspekty doskonalenia systemów zarządzania jakością w obszarze opieki zdrowotnej

Małgorzata Wiśniewska, Anna Jasiak-Kujawska, Wybrane metody oceny jakości usługi pielęgniarskiej

Kamila Skrzypczyńska, Zarządzanie jakością w polskich szpitalach – wpływ systemów zarządzania jakością na funkcjonowanie szpitala

Agata Krukowska-Miler, Stosowanie zasad marketingowych przy obsłudze pacjentów w trakcie świadczenia usług zdrowotnych

Grażyna Broniewska, Systemy zarządzania jakością w placówkach medycznych

Agnieszka Bukowska-Piestrzyńska, Jakość obsługi pacjenta a konkurencyjność gabinetu stomatologicznego

Janusz Chełchowski, Brygida Kondracka, System przeciwdziałania zagrożeniom korupcyjnym w doskonaleniu Zarządzania organizacją

 

Varia

Izabela Rydlewska-Liszkowska, Ekonomiczny wymiar ochrony zdrowia – perspektywa przedsiębiorcy/pracodawcy

Urszula Gołaszewska-Kaczan, Inwestycje w zdrowie jako element inwestycji w kapitał ludzki

Janusz Chełchowski, Brygida Kondracka, Nowotwory złośliwe – problem zdrowotny i ekonomiczny polskiego społeczeństwa

Edward Chrzan, Wykorzystanie różnych form rekreacji fizycznej w prozdrowotnych trendach spędzaniu czasu wolnego